ترموستات یخچال چیست و چه کاربردی دارد؟ این یکی از رایج ترین سوالاتی می باشد که درباره ساید بای ساید و یخچال فریزرهای مختلف ممکن است وجود داشته باشد. ترموستات یا رله دما همان طور که از نامش مشخص است، قطعه ایست که دمای دستگاه را در یک اندازه از قبل مشخص شده تنظیم و ثابت می کند. این قطعه از اصلی ترین اجزا در سیستم خنک سازی یخچال فریزر و ساید باید ساید بوده و خرابی آن می تواند مشکلات متعددی از قبیل اتوماتک نکردن دستگاه و گرم شدن بیش از حد یا سرمای بیش از اندازه داخل کابین یخچال را به همراه داشته باشد. گروه تعمیرات لوازم خانگی تکنوپشتیبان در ادامه به معرفی کامل ترموستات و نحوه تست و تعمیر و تعویض و عوامل موثر در کارایی ترموستات و همچنین انواع مختلف این قطعه که در یخچال های مختلف مورد استفاده قرار میگیرد را بررسی خواهد نمود.
ترموستات یخچال چیست؟
برای درک بهتر ترموستات و نقش آن در فرآیند تنظیم دما، ابتدا به معرفی نحوه کارکرد کلی بخش خنک سازی یخچال فریزر خواهیم پرداخت. پس از تنظیم دمای یخچال فریزر که به صورت دستی انجام میشود، قطعه کوچکی به نام سنسور ترموستات به طور مداوم دمای داخل کابین را اندازه گیری نموده و در صورت مشاهده اختلاف بین آن با دمای تنظیم شدن برای دستگاه، فرمان روشن یا خاموش شدن را برای کمپرسور ارسال می کند. نحوه تشخیص کاهش دما و ارسال فرمان به کمپرسور با توجه به نوع ترموستات و اجزای درونی آن کمی متفاوت بوده و در نسل های جدید این فرآیند با کمک سنسور انجام میشود. لازم به ذکر است که ترموستات Thermostat در لغت نیز به معنای ثابت نگه داشتن گرما بوده و با نام هایی از قبیل رله دما نیز شناخته شده می باشد.
اجزای ترموستات یخچال چیست؟
سیستم شناسایی و تشخیص اختلاف دمای داخل کابین و آنچه به صورت دستی برای دستگاه تنظیم شده است، با توجه به نوع رله دما کمی متفاوت خواهد بود. در پاسخ به این سوال که اجزای ترموستات یخچال چیست باید گفت: از جمله قطعات رایج در این سیستم می توان به کنتاکت های فلزی، پیچ تنظیم، لوله بلو و لوله مویی و فانوسک گاز و فنر و اهرم اشاره نمود. در حالت کلی دمای گرم داخل کابین با کمک هوای سرد تولید شده توسط لوله های اواپراتور کاهش پیدا نموده و منجر به سرد شدن هوای داخل دستگاه می گردد. وظیفه سرد شدن لوله های اواپراتور بر عهده کمپرسور می باشد که هر چند دقیقه یکبار و با تشخیص ترموستات روشن یا خاموش می گردد.
لازم به ذکر است که در سیستم خنک سازی یخچال فریزر و ساید بای ساید، پس از شروع فعالیت کمپرسور و سرد شدن هوای داخل لوله های اواپراتور، لوله مویی که به اواپراتور متصل بوده و حاوی گاز می باشند و همچنین لوله بلو و فانوسک نیز سرد شده و حجم کلی آنها کاهش پیدا نموده و باعث میشود تا به اهرم فشار وارد نموده و کلید خاموش شدن کمپرسور وصل شود. در نتیجه از کار کردن متوالی موتور و کمپرسور و سرد شدن بیش از اندازه کابین یخچال فریزر جلوگیری خواهد شد. پس از گذر زمان و افزایش دمای داخل لوله های اواپراتور، عکس حالت قبل تکرار خواهد شد و حجم گاز لوله های مویی و بلو و فانوسک افزایش پیدا نموده و اهرم از روی کلید حرکت کرده و باعث میشود تا کلید روشن شدن کمپرسور فعال شود.
همان طور که اشاره شد، در یخچال فریزرهای جدید به دلیل اینکه از ترموستات های الکترونیکی استفاده میشود، در نتیجه تشخیص افزایش و کاهش دما به کمک سنسور صورت گرفته و کارکرد آن از دقت بالاتری برخوردار می باشد. در صورت خرابی هر یک از این قطعات لازم است با تعمیر یخچال فریزر نیست به رفع مشکل اقدام گردد.
انواع ترموستات یخچال
هر یک از برندهای داخلی و خارجی به مرور قطعات داخلی محصولات خود را برای افزایش کارایی آنها تغییر داده و از نسل های جدیدتری استفاده نموده اند و در همگی توجه به کارایی ترموستات اهمیت بسیار بالایی دارد. از گذشته تا امروز ترموستات های مختلفی در سیستم خنک سازی یخچال فریزرها مورد استفاده قرار گرفته اند که برخی از آنها عبارتند از:
- ترموستات دو قطبی
- رله دما الکترونیکی با سنسور تشخیص دما
- رله دما با فشار بخار
دلایل اهمیت سلامت رله دما یخچال فریزر
با توجه به اینکه سلامت رله دما ارتباط مستقیم با نحوه عملکرد موتور یخچال دارد، لذا هر نوع خرابی در آن می توان بر نحوه کارکرد موتور تاثیرگذار باشد. خراب بودن هر یک از اجزای داخلی ترموستات از قبیل لوله مویی و بلو و فانوسک باعث میشود تا در زمان مشخص فرمان روشن یا خاموش بودن برای کمپرسور ارسال نگردد و در نتیجه مشکلاتی از قبیل اتوماتک نکردن یخچال فریزر و روشن بودن بیش از اندازه و متوالی موتور را منجر خواهد شد. علاوه بر خرابی موتور و سایر قطعات، کارکرد نادرست رله دما باعث میشود تا دمای درون کابین استاندارد نبوده و تازگی و طراوات مواد غذایی و میوه و سبزیجات تحت تاثیر قرار گیرند.
نشانه های خرابی رله دما یخچال
یکی از سوالات رایجی که بسیاری از افراد با آن مواجه میشوند این است که چطور متوجه شویم ترموستات یخچال سالم است؟ به عبارت دیگر، نشانه های خرابی رله دما چیست؟ از مهم ترین و واضح ترین نشانه های خرابی این قطعه می توان به گزینه های زیر اشاره نمود:
- افزایش یا کاهش دمای درون یخچال
- کارکردن متوالی موتور و یکسره شدن آن
- روشن شدن موتور یخچال پس از جداسازی سیم های ترموستات از بدنه یخچال و اتصال آنها به یکدیگر
- سرد شدن کمپرسور
- ایجاد صدای متوالی کلیک از درون یخچال
نحوه تست ترموستات یخچال
با توجه به نشانه هایی خرابی رله دما می توان براحتی تست را به منظور بررسی عملکرد و کارایی ترموستات را انجام داد. به عنوان مثال، لازم است هر چند وقت یک مرتبه دمای کمپرسور که در پشت دستگاه قرار دارد را چک کنید و در صورت سرد بودن آن باید به سلامت رله دما شک کنید. علاوه براین دمای مواد غذایی موجود در یخچال را بررسی کنید و در صورتیکه با دمای تنظیم شده برای دستگاه تنها یک یا دو درجه تفاوت دارد، نشانه ی سالم بودن ترموستات و سایر قطعات و اجزای درونی آن خواهد بود.
نحوه تعویض و تعمیر ترموستات
پس از بررسی های لازم برای اطلاع از سلامت یا خرابی رله دما و به منظور جلوگیری از آسیب وارد شدن به سایر قطعات یخچال فریزر لازم است نسبت به تعمیر یا تعویض ترموستات عمل شود. لازم به ذکر است که رله دما در پشت یخچال و در فاصله کوتاهی با کمپرسور قرار داشته و با سیم سنسور به بدنه یخچال متصل می باشد. پس از قطع جریان برق، ترموستات را از قاب خود خارج کنید و قطعه جدید را به سیم های برق مربوطه متصل نموده و سنسور را به بدنه وصل کنید. البته لازم به ذکر است که انجام این کار نیاز به تخصص داشته و در صورت نداشتن مهارت پیشنهاد می کنیم این کار را به افراد حرفه ای و متخصص در حوزه تعمیر ساید بای ساید و یخچال فریزر بسپارید.
عوامل موثر در کارایی ترموستات یخچال چیست؟
با توجه به اینکه همیشه پیشگیری بهتر از درمان می باشد، به همین دلیل بهتر است با مد نظر قرار دادن چند مسئله و نکته مهم از خرابی رله دما جلوگیری کنید. از جمله مواردی که می توانند بر افزایش کارایی و طول عمر ترموستات تاثیرگذار باشند عبارتند از:
- از باز و بسته شدن مداوم درب یخچال و ورودی هوای گرم به درون کابین آن جلوگیری کنید.
- یخچال فریزر را در محیط های گرم با تابش مستقیم نور خورشید قرار ندهید. تابش نور خورشید و همچنین فاصله کوتاه یخچال با اجاق گاز باعث میشود دمای درون کابین تا حد زیادی افزایش پیدا نموده و ترموستات به طور مداوم فرمان روشن و خاموش را به کمپرسور ارسال خواهد نمود و به مرور طول عمر آن کوتاه خواهد شد.
- عملکرد یخچال فریزر و نحوه کار کردن موتور را بررسی کنید و با کوچکترین نشانه که دلیل بر خرابی رله دما باشد، نسبت به رفع مشکلات اقدام نمایید.
یخچال فریزر و ساید دارای قطعات ریز و درشتی هستند که خرابی این قطعات ممکن است باعث نقص در عملکرد دستگاه و یا از کار افتادن آن شود، جهت آشنایی بیشتر با آنها به قسمت آموزش تعمیر یخچال فریزر و ساید مراجعه فرمایید.
